Овчинников Николай Васильевич — совет саманин тата Раҫҫейӗн сӑрӑ ӑсти, педагогӗ, общество ӗҫченӗ. Вӑл Чӑваш Енӗн ӳнер ӑсталӑхӗн чи паллӑ ҫыннисенчен пӗри шутланать. РСФСР халӑх художникӗ тата Чӑваш АССР халӑх художникӗ ятсене тивӗҫнӗ.

Пурнӑҫӗ

1918 ҫулхи юпа уйӑхӗн 14-мӗшӗнче хресчен кил-йышӗнче Мӗшӗл ялӗнче (халӗ Чӑваш Республикин Сӗнтӗрвӑрри районне кӗрет) ҫуралнӑ. Унӑн ашшӗ таврара паллӑ платник пулнӑ, ҫавӑнпа та пулас ӳнерҫӗ ачаранпах ӗҫе хӑнӑхса ӳснӗ, ал ӗҫне хисеплеме вӗреннӗ.

Николай мӗн ачаранпа ӳкерме юратнӑ. 1937 ҫулта Улатӑрти ӳнерпе гравюра училищине ӑнӑҫлӑ вӗренсе пӗтернӗ.

1939 ҫулта ӑна Хӗрлӗ Ҫар ретне хӗсмете чӗнсе илнӗ. Тӑван Ҫӗршывӑн Аслӑ вӑрҫине хутшӑннӑ. Волхов тата Ҫурҫӗр-Кавказ фрончӗсенче ҫапӑҫнӑ. Ахаль салтакран пуҫласа офицер таран ӳснӗ, вӑрҫӑн йывӑр ҫулӗпе утса тухнӑ, аманнӑ.

Ҫартан таврӑнсан Николай Васильевич ӳнер пӗлӗвне малалла тӑсма шутланӑ. Вӑл Ленинград хулинчи И. Е. Репин ячӗллӗ Ӳнер, скульптура тата архитектура институтне вӗренме кӗнӗ. Ку чаплӑ аслӑ шкула 1951 ҫулта вӗренсе пӗтернӗ.

Вӗренӳ хыҫҫӑн художник Чӑваш Ене таврӑннӑ. Вӑл Шупашкар хулинче пурӑннӑ, унта ӗҫленӗ. 1960 ҫулта Овчинников И. Я. Яковлев ячӗллӗ Чӑваш патшалӑх педагогика институчӗн ӳнерпе графика факультетӗнче вӗрентме пуҫланӑ. Вӑл пленэрта ӗҫлесси ҫине пысӑк тимлӗх уйӑрнӑ. Каярахпа вӑл ӳнер кафедрин профессорӗ пулса тӑнӑ, чӑвашсен нумай паллӑ художникӗсене вӗрентсе кӑларнӑ.

Николай Васильевич общество ӗҫне хастар хутшӑннӑ. 1963 ҫултан пуҫласа 1989 ҫулччен вӑл Чӑваш АССР Художниксен пӗрлӗхӗн ертӳҫи пулнӑ. Ҫавӑн пекех ӑна РСФСР Художниксен пӗрлӗхӗн правлени секретарӗ пулма темиҫе хут та суйланӑ.

2004 ҫулхи нарӑс уйӑхӗн 18-мӗшӗнче Шупашкар хулинче вилнӗ. Ӑна мемориал масарӗнче пытарнӑ.

Пултарулӑхӗ

Николай Овчинников вырӑс реализм шкулӗн ҫирӗп йӑли-йӗркипе ӗҫленӗ. Вӑл истори, кулленхи пурнӑҫ тата хальхи вӑхӑт темисемпе нумай картина хайланӑ. Унӑн пултарулӑхӗнче тӑван ҫӗршывӑн лирикӑллӑ пейзажӗсем тата чӑваш культурин паллӑ ӗҫ ҫыннисен сӑнне ӳкернӗ картинӑсем уйрӑм вырӑн йышӑнаҫҫӗ.

Унӑн чи паллӑ ӗҫӗсенчен пӗри — Тӑван ҫӗршывра ӳкерчӗк. Ӑна Андриян Николаев чӑваш космонавтне халалланӑ. Ку ӗҫ пӗтӗм союз шайӗнче паллӑ пулса тӑнӑ.

Николай Овчинников пысӑк историлле ӳкерчӗксен авторӗ шутланать. Вӑл чӑваш халӑхӗн пуян историйӗпе час-час кӑсӑкланнӑ. Вӑл Сывлӑх сунатӑп, Ҫӗр!, Пӗрремӗш Юланут ҫарӗ, В. И. Ленин Атӑл тӑрӑхӗнче ятлӑ ӗҫсене ӳкернӗ. Художник республика тӑрӑх нумай ҫӳренӗ. Вӑл ял пурнӑҫне, уявсене тата колхозниксен йывӑр ӗҫне сӑнласа панӑ.

Николай Васильевич Чӑваш Енӗн ӳнерне пӗтӗм союзри тата тӗнчери куравсенче тивӗҫлӗ кӑтартнӑ. Унӑн харпӑр куравӗсем Мускавра, Ленинградра тата чикӗ леш енче ӑнӑҫлӑ иртнӗ. Паянхи кун унӑн чи лайӑх ӗҫӗсем Чӑваш патшалӑх ӳнер музейӗнче, Патшалӑх Третьяков галерейипе Раҫҫейӗн тата тӗнчери ытти нумай музейсенче упраҫҫӗ.

Еткерӗ

Николай Овчинниковӑн пултарулӑх еткерӗ Чӑваш Республикин культуришӗн питӗ пысӑк вырӑн йышӑнать. Унӑн тӑван Мӗшӗл ялӗнче асӑну хӑми вырнаҫтарнӑ. Шупашкар хулинче пӗр урама унӑн ятне панӑ. Нумай ҫамрӑк художниксем академилле сӑрӑ ӳнерӗпе колористика никӗсӗсене ӑнланас тесе халӗ те унӑн ӳкерчӗкӗсене тишкереҫҫӗ. Ӳнер музейӗн фончӗсенче халӗ те Николай Васильевичӑн юбилейӗсене халалланӑ куравсем йӗркелеҫҫӗ.

Ҫемйи

• Мӑшӑрӗ — Овчинникова Зоя Константиновна.
• Ачисем — хӗрӗ тата ывӑлӗ.

Хисепӗсем

• РСФСР халӑх художникӗ (1984);
• Чӑваш АССР халӑх художникӗ (1968);
• Чӑваш АССР тава тивӗҫлӗ ӳнер ӗҫченӗ (1960);
• К. В. Иванов ячӗллӗ Чӑваш АССР патшалӑх премийӗ (1975);
• II степеньлӗ Тӑван Ҫӗршыв Аслӑ вӑрҫин орденӗ;
• Халӑхсен Туслӑхӗн орденӗ;
• унӑн ятне Чӑваш АССР Ӗҫ Мухтавӗпе Паттӑрлӑхӑн Хисеп кӗнекине кӗртнӗ.